Định nghĩa

1. Danh từ riêng:
   • Tên một nhân vật lịch sử Việt Nam thế kỷ 17: "Trịnh Thị Ngọc Trúc" là tên của một quý tộc, học giả nữ thời Lê Trung hưng, con gái của chúa Trịnh Tráng.
   • Một tác giả nữ: Bà là tác giả được cho là của cuốn từ điển Hán Nôm "Chỉ nam ngọc âm giải nghĩa".

Ví dụ sử dụng

• Danh từ riêng:
  • Trịnh Thị Ngọc Trúc là một trong những nữ học giả hiếm hoi được biết đến trong lịch sử phong kiến Việt Nam.
  • Cuốn "Chỉ nam ngọc âm giải nghĩa" do Trịnh Thị Ngọc Trúc soạn là một tài liệu quý giá cho việc nghiên cứu chữ Nôm.

Các cách sử dụng nâng cao

• Nhân vật lịch sử với nhiều thân phận: Tên "Trịnh Thị Ngọc Trúc" thường được nhắc đến như một biểu tượng của thân phận người phụ nữ quyền quý nhưng có số phận long đong (từ quận phu nhân, hoàng hậu đến người đi tu).
  • Cuộc đời Trịnh Thị Ngọc Trúc phản ánh những thăng trầm của lịch sử Đàng Ngoài thế kỷ 17.

Biến thể và từ gần giống

• Chúa bà Kim Cương: Danh hiệu tôn xưng sau khi bà đi tu.

  • Sau này, Trịnh Thị Ngọc Trúc được biết đến với pháp danh Chúa bà Kim Cương.

• Hoàng hậu họ Trịnh: Cách gọi chung chỉ những người con gái họ Trịnh được gả cho vua Lê, trong đó có bà.

  • Việc Trịnh Thị Ngọc Trúc trở thành hoàng hậu là một sự sắp đặt chính trị điển hình thời Lê - Trịnh.

Từ đồng nghĩa

• Nữ học giả họ Trịnh: Cách gọi nhấn mạnh vào phương diện trí thức của bà.
• Tác giả "Chỉ nam ngọc âm": Cách gọi nhấn mạnh vào đóng góp học thuật chính của bà.

Thành ngữ liên quan

• Số phận "Chúa bà": Cụm từ ám chỉ một cuộc đời từ quyền quý, vinh hoa bước sang cửa Phật, tìm sự bình yên.
  • Đường đời của bà Trịnh Thị Ngọc Trúc khiến người đời sau thường nhắc đến với thành ngữ "số phận Chúa bà".

1. (thế kỷ 17) Bà là con gái chúa Trịnh Tráng, trước là vợ quận công Lê Trụ, sau lấy vua Lê Thần Tông, được lập làm hoàng hậu (1630). Sau đi tu được tôn là chúa bà Kim Cương. Tác giả cuốn sách Chỉ nam ngọc âm giải nghĩa